Yaş Gruplarına Göre Deprem Nasıl Anlatılmalıdır?
Psikoloji

Yaş Gruplarına Göre Deprem Nasıl Anlatılmalıdır?

2971 Görüntülenme 12/03/2023

Deprem, tüm ülkeyi yasa boğan ve sonuçları da oldukça kötü olan bir doğal afettir. Olduğu bölgede yalnızca sosyal hayatı değil, diğer tüm işleyişi durduran bir süreçtir. Bu durumlarda en çok etkilenen gruplar arasında farklı yaş gruplarında olan çocuklar da bulunur. Özellikle depremin etkileri, sürecin ilerleyişi, çözüme gidilmesi gibi aşamalarda gelişimcilerin de yardımcı olması gerekir.

Deprem, oluştuğu alanlarda can ve mal kayıplarına neden olur. Deprem olduktan uzun bir süre toparlanmak için uğraşmak gerekebilir. Özellikle psikolojik, fiziksel ve sosyal anlamda etkilenen çocukların bu durumlardan kurtulması için okul öncesi eğitimlerde destek olunmalıdır. Felaketin olduğu bölgelerdeki çocuklara yaş gruplarına göre davranılmalıdır. Çocuklara bu konularla ilgili etkinlikler yaparak ya da sohbet ederek durum anlatılmalıdır. Eğer çocuk bunu yaşamışsa yaşadığı durumla ilgili onun anlaşıldığını belli eden konuşmalar yapılabilir. Yaş grubuna göre çocuklara olay ile ilgili farklı hikayeler ve/veya aktiviteler anlatılmalıdır.

Depremi Yaşamış Olan Çocuklara Bu Durum Nasıl Anlatılmalıdır?

Çocuklar, her yaşta farklı şekillerde tepki verirler. Bu nedenle farklı yaş gruplarına farklı şekilde davranmak gereklidir. Özellikle çocukların sakin ve güvende olduğundan emin olarak deprem konusunu anlatmak önemlidir. Bu konuyla ilgili ona ‘her şey iyi olacak’ gibi basit cümleler kurulması güvenilirliği azaltır. Bu tarz cümleler kurulması onu rahatlatmak yerine daha kötü hissetmesine neden olur. Deprem alanında bulunan çocuğa acıyan gözlerle bakılmamalı, tutulamayacak sözler verilmemeli ve durumun ne kadar kötü olduğu ile ilgili eleştiriler yapılmamalıdır. Bu şekilde konuşmak ya da ona acıyan gözlerle bakmak onun hayata karşı bakışını da olumsuz hale getirecektir. Böyle durumlarda yardım gitmesi zor olan alanlarda da olumsuz düşüncelere girilmemelidir. Bu durumlar çocuklara yansıyacak ve onların gelecekteki yaşamlarında olumsuzlukların oluşması gibi sıkıntılı bir süreç meydana gelecektir.

Okul Öncesi Dönemde Deprem Nasıl Anlatılmalıdır?

Okul öncesi dönemdeki çocuk, bakıma ve ilgiye ihtiyaç duyar. Bu nedenle deprem yaşanması ve bir anda değişikliklerin olması bu yaştaki çocukları olumsuz etkiler. Bu konuda en büyük sorumluluk elbette gelişim uzmanlarına düşer. Yapılacak çalışmalarda durumun olumsuzluğu değil, sonraki dönemler için çocukların gelişimlerinin olumlu etkilenmesi açısından işlemler yapılmalıdır. Şu unutulmamalıdır ki okul öncesi dönemdeki çocuklar yani 6 yaşından küçükler, tepkilerini sözlü bir şekilde vermezler. Bunun yerine, ağlama nöbetleri, huzursuzluk, aşırı tepki gösterme, konuşamama, iştahsızlık, uyumama şeklinde tepki verirler.

Korku dolu anlar yaşamış olan bu çocukları olumsuz duygulardan uzaklaştırmak için olabildiğince hızlı şekilde olay bölgesinden uzaklaştırılmalıdır. Bu sayede olayın olumsuzlukları giderilebilir. Ayrıca bu yaş çocuğu en çok annesine ihtiyaç duyar. Bu nedenle eğer var ise annesi ile iletişim kurulmalı, yok ise uzmanla yakınlık oluşturulmalıdır. Unutulmamalıdır ki yapılacak en ufak hata bu çocukların fiziksel, ruhsal ve duygusal tüm alanlarda ilerleyen dönemlerde sıkıntı yaşamalarına neden olur. Bu dönem çocuğuna deprem anlatılırken oyun kullanılmalıdır. Oyun çocuğun dilidir. Okul öncesi çocuğuna depremi anlaması için çök kapan tutun hikayesini anlatabilirsiniz.

Okul öncesi çocuğa anlatmak için oyun önerisi:

  • Sallanan evler oyunu, depremin etkisini görmek ve eğlenceli bir şekilde konuyu anlamalarına yardımcı olmak için kullanılabilir. Bu oyunda:
  • Bu oyun için çocukları üçlü gruplar olacak şekilde ayırın.
  • Daha sonrasında, iki çocuğun el ele tutuşarak ayakta durmasını, diğerinin de oturarak ikisine sarılmasını isteyin. Ayakta kalanlar deprem, oturan ise bina rolündedir.
  • Deprem oldu dediğinizde ayakta el ele tutuşanlar hareket etmeye çalışsın. Bina rolündeki çocuk iki çocuğu tutmaya yani dayanıklı olmaya çalışır. Oyun son düşen çocuğa kadar sürer. Son kalan tebrik edilir.

Depremden etkilenmiş ya da bu konu hakkında sorular soran okul öncesi çocuğu ebeveyniyseniz, oyun terapisi yöntemi denemelisiniz. Oyun terapisinde, çocukların duygularını daha iyi anlatmaları için kuklalar, oyunlar, resimler kullanılır. Çocuğun içinde tuttuğu duyguları yansıtacak oyuncaklarla yapılan oyun terapisi, siniri, korkuyu atlatmaya yardımcı olur. Deprem ile ilgili deneyler yapmak ve çocuğa da bunları anlatabilecek şekilde seçenekleri denemek yararlı olacaktır.

Okul Çağı Çocuklarına Deprem Nasıl Anlatılmalıdır?

Okul çağı çocuğu bazı zorlukları anlayabilecek yaştadır. 7-12 yaş arasında olan bu çocuk, durumdan bahsedebilir, yaşanan zorlukları anlayabilir. Bu yaştaki çocukları, keyifli bir ‘depreme hazırlanıyorum’ etkinliği ile hazırlayabilirsiniz. Bu etkinlikte:

  1. Karton ya da kumaş gibi çanta olabilecek malzeme seçin.
  2. Daha sonrasında olay anında işe yarayabilecek, temel gıda, fener, pil, su, düdük gibi malzemelerin etiket olarak çıktısını alabilirsiniz. Bu çıktıları acil durum çantasına yapıştırmak için kullanmanız gereklidir.
  3. Çantalar hazırlandıktan sonra küçük bir tatbikat yapabilirsiniz. Bu tatbikatlarda, çök kapan tutun yöntemi ile nasıl kurtulabileceklerini de gösterebilirsiniz.

Bu aşamalar takip edildikten sonra durumun anlatılması ve önlemlerin alınması mümkündür.

Okul çağındaki çocuklara da deprem anlatılırken oyun terapisi kullanılabilir. Deprem bölgesinden gelen ya da bunu merak eden çocukla birlikte korku ve kaygısını yenebilmek amacıyla çeşitli oyuncaklar kullanılabilir. Bu aşamada gerçek hayatı yansıtacak şekilde oyuncak seçiminde bulunmak kaygının hafiflemesine yardımcı olacaktır. Oyun terapisi yönteminde ayrıca çocuğun doğal ortamında kendini ifade etmesine yardımcı olunduğu için oldukça işe yarar bir yöntemdir.

Ergenlik Döneminde Çocuklara Deprem Nasıl Anlatılır?

Ergenlik dönemi başlı başlına dikkatli atlatılması gereken bir süreçtir. Bu dönemdeki çocuk gerek sosyal medya gerekse arkadaşlarıyla olan ilişkileri neticesinde, bu durumla ilgili kaygı duyabilir. Ebeveynler olarak ya da okul yönetimi ile anlaşmalı bir şekilde depremde ne yapılması gerektiği ile ilgili seminerlerin düzenlenmesi, durumla baş etme mekanizmalarının geliştirilmesi oldukça önemlidir.

Ergenlik dönemindeki çocuğun deprem konularında kendi kendine de anlam çıkarma çabasında olduğu görülür. Bu durumda çocuklarda görülen ani tepkiler, öfkeler ya da huzursuzluk ve depresyon gibi durumlarda onunla birlikte olunduğu gösterilmelidir. Ayrıca yapılacak olan anlatımlarda ‘sen anlamazsın, boşver’ gibi onu aşağılayacak cümlelerden uzak durulması gerekir. Bu cümleler yerine haberleri birlikte seyretmek, onunla vakit geçirmek rahatlatıcı olacaktır.

Ergenlik dönemindeki çocuklarla, neden deprem oluyor, şeklinde bir etkinlik yapmak gerekir. Bu süreçte, bireylerin en az şekilde etkilenmelerini sağlamak önemlidir. Yapılacak olan aktivitelerde, neden olduğu ve korunmak için neler yapılması gerektiği gibi çeşitli konuşmalar yapılabilir. Bu dönem bireyleri durumları daha hızlı kavrar. Bu nedenle oyun terapisi yerine belgeseller izlenmeli, yapıların inşası ve yapılan yanlışlar anlatılmalı; çözüm sürecinin nasıl olması gerektiği şeklinde sohbet aktiviteleri yapılması yararlıdır.

Paylaş
Görüşmeyi Başlat
Canlı Destek - İyi ki Sen
Merhaba,

Alanında uzman psikolog ve diyetisyenler ile online görüşme planlamak için danışman profil sayfalarındaki "Randevu Al" butonunu kullanabilirsiniz.

Whatsapp üzerinden İyi ki Sen canlı destek ekibimize ulaşarak sorularınızı sorabilirsiniz.