Trikotillomani Nedir?
Psikoloji

Trikotillomani Nedir?

2779 Görüntülenme 05/01/2023

Yoğun bir şekilde karşılaşılan sağlık problemlerinin başında psikolojik kaynaklı sorunları vardır. Bu sağlık sorunları kişilerde çeşitli davranış bozukluklarının ortaya çıkmasına neden olabilir. Bu davranış bozukluklarından biri de halk arasında saç yolma hastalığı şeklinde de bilinen trikotillomani rahatsızlığıdır.

Trikotillomani Nedir?

Bu hastalık türü, dürtü kontrol bozukluğu ve hastaların kendi saçını yolduğu bir zihinsel sağlık durumudur. Bu rahatsızlıklara sahip kişiler, dürtülerine göre hareket ederek kendilerine zarar verebileceklerini bilirler ancak kendilerine engel olamazlar. Stresle başa çıkmanın bir yolu olarak saçlarını yolabilirler. Bu hastalığa yakalananlar saçların dışında kaş, kirpik, bıyık ve sakal gibi diğer tüyleri de kopartabilir. Bu hastalık gençler ve genç erişkinlerde daha yaygın olmakla birlikte bazen bebeklerde ve küçük çocuklarda da görülür. Bununla birlikte küçük çocuklarda ve bebeklerde genellikle kısa sürelidir ve kendiliğinden geçer. Ancak 10 ila 13 yaş aralığındaki çocuklarda görülen şekli daha ciddi boyuttadır. Bu hastalığın şiddeti arttığında, kişilerin mutluluğu ve genel yaşam kalitesi üzerinde son derece olumsuz etkileri söz konusudur.

Trikotillomani Nedenleri Nelerdir?

Aslında bu hastalığa neyin sebep olduğu tam olarak belli değildir. Bazı insanlar için saç yolmak bağımlığa dönüşebilir. Bu kişiler saçlarını ne kadar çok yolarlarsa, o kadar çok yolmaya devam etmek isterler. Bu hastalığın ortaya çıkmasında hem genetik hem de çevresel faktörler etkili olabilir. Belirli DNA mutasyonlarına bağlı olarak ortaya çıkabilir. Bunun dışında beynin yapısındaki değişiklikler de bu hastalığa yol açabilir. Ayrıca majör depresif bozukluk, anksiyete bozuklukları, depresyon, aşırı strese maruz kalma ve alkol ve uyuşturucu gibi madde kullanımına bağlı olarak da oluşabilir. Bazı durumlarda da bu hastalık kişilerin can sıkıntısından bağlı olarak başlar ve zamanla alışkanlık haline gelir.

Trikotillomani Semptomları Nelerdir?

Bu hastalığa yakalananlar saçlarını yolmak için çok yoğun bir dürtü hissederler. Saçlarını yolana kadar giderek artan şekilde gerginlik yaşarlar. Saçlarını yolduktan sonra ise bir rahatlama hissederler. Kişiler bazen farkında olmadan stresli bir duruma tepki olarak saçlarını yolabilir. Ancak trikotillomani hastalığında çoğu insan saçlarını kafa derisinden güçlü bir şekilde çeker. Hatta bu hastaların bazıları saçlarını çektikten sonra yerler. Bu durum sindirim sisteminde kıl yumağı benzeri tıkanıklıklara yol açabilir. Bu tıkanıklıklar insan sağlığı için tehlikeli olabilir. Trikotillomani rahatsızlığında tekrarlanan saç yolmanın yanı sıra, diğer belirtiler şu şekilde listelenebilir:

  • Saç çekme dürtüsüne direnmeye çalışırken kendini oldukça gergin hissetmek,
  • Saç çektikten sonra kendisini rahatlamış hissetmek,
  • Sık sık saçların kökünü kontrol etmek, saçı dişlerin arasına çekmek, çiğnemek veya yemek,
  • Saçların çekildiği bölgelerde göze çarpacak derecede dökülme,
  • Saç dökülmesinden dolayı endişeli, üzgün veya utanmış hissetmek.

Trikotillomani Nasıl Teşhis Edilir?

Trikotillomani tanısı konulabilmesi için uzman hekimler tarafından hem dermatolojik hem de psikiyatrik değerlendirme yapılması gerekir. Uzman doktorların kişinin durumundaki görünür belirtilerini aradığı bir fiziki muayene yapması önemlidir. Hekim hastanın hastalık öyküsü, mevcut durumu ve başka tıbbi bir sorunla bağlantısı olabilecek diğer her şey hakkında sorular sorabilir. Aslında bu hastalığın teşhis edilmesi çok zor değildir. Ancak bu duruma sahip kişiler genellikle utandıkları için gizlemeyi tercih edebilirler. Böyle durumlarda doktorun yalnızca soru sorarak hastalığı teşhis etmesini zorlaşır. Bu nedenle belirli bir cilt testi türü de teşhis için doktora yardımcı olabilir. Bazı durumlarda, trikotillomani teşhisini doğrulamak için bir uzmanın cilt üzerinden deri örneği alması gerekebilir.
Buna ek olarak bu hastalığı teşhis edebilmek için belli başlı kriterler vardır. Bu kriterler şu şekilde listelenebilir:

  • Kişide kafasının belli bölgelerinde saç dökülmesine yol açan saç yolma alışkanlığı,
  • Saç yolma davranışını durdurmak için birden fazla denemesi,
  • Saç yolma hareketinin kişinin özellikle iş ve sosyal hayatınızı olumsuz etkilediğini hissetmesi,
  • Saç yolma ciltle ilgili bir problemden kaynaklanmıyorsa,
  • Saç yolma, başka bir akıl sağlığı durumundan kaynaklanmıyorsa o zaman hastaya trikotillomani teşhisi konulabilir.

Trikotillomani Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Bu hastalıkla mücadele eden kişiler genellikle bu durum hakkında endişe ve utanç hissederler. Bu onların hem iş hem de sosyal yaşamlarını olumsuz yönde etkileyebilir. Bu duruma sahip birçok insan utandığı için tedavi olmayı istemeyebilir. Bu hastalığın tedavisinde terapi, ilaç veya her ikisinin bir kombinasyonu kullanılır. Trikotillomani rahatsızlığının tedavisinde tek başına ilaç tedavisi çoğu zaman yeterli olmayabilir. Bu yüzden de tedavi için ilaçlar, terapi teknikleri veya her ikisi kullanılabilir. İlaç tedavisinde genellikle saç yolma dürtüsünü azaltmak için antidepresanlar tercih edilebilir. Bunun dışında antikonvülsanlar ise kas hareketlerini etkileyen nöbetlerin ve diğer bozuklukların tedavisine ve saç yolma hastalığının tedavisine de  yardımcı olur. Trikotillomani tedavisine yardımcı olabilecek terapi yöntemleri ise şunlardır:

  • Alışkanlığı tersine çevirme terapisi: Bu terapi yöntemi, davranış kalıpları hakkında daha fazla farkındalık kazanmaya yardımcı olur. Bu sayede hasta daha bilinçli hale gelir ve saç yolma alışkanlığını bırakmayı öğrenir. Bu yöntem, bu hastalığın terapi yoluyla tedavisinde uygulanan en başarılı yöntemlerden biridir.
  • Grup terapisi ve yaşıt desteği: Bu hastalığa yakalananlar belirli grup terapisi ve desteğinden yararlanabilir.
  • Saç dökülmesi veya yara izi olan hastaları uzman kişilerin görmesi gerekebilir. Bazı durumlarda, bir dermatolog ilgili cilt problemlerini ortadan kaldırabilir. Plastik cerrahlar ise vücudun etkilenen bölgeleri için deri aşılama konusunda hastaya yardımcı olabilir.

Saç yolma davranışının altında yatan kaygı ve olumsuz duyguları ortadan kaldırmak için bu davranışın altında yatan duygusal zorluklar öğrenilmelidir. Daha sonra duygusal zorluklarla başa çıkmak ve saç yolma dürtüsünü yönetmek için gerekli olan stratejiler öğrenilmelidir. Ayrıca günlük yaşamdaki stresli durumlarla başa çıkmak için ilgili kaynaklara veya destek programlarına katılmak faydalı olabilir. Trikotillomani rahatsızlığı olan ya da belirtileri görülen kişilerin terapi ya da ilaç desteği için uzman bir hekime görünmesi gerekir.

Paylaş
Görüşmeyi Başlat
Canlı Destek - İyi ki Sen
Merhaba,

Alanında uzman psikolog ve diyetisyenler ile online görüşme planlamak için danışman profil sayfalarındaki "Randevu Al" butonunu kullanabilirsiniz.

Whatsapp üzerinden İyi ki Sen canlı destek ekibimize ulaşarak sorularınızı sorabilirsiniz.