Sosyopat Nedir? Sosyopat Kime Denir?
Psikoloji

Sosyopat Nedir? Sosyopat Kime Denir?

1718 Görüntülenme 20/10/2023

Sosyopat, antisosyal kişilik bozukluğu olarak adlandırılan topluma aykırı davranış gösteren kişileri işaret eder. Suç işlemeye yatkın olan bu kişiler, kanunlara aykırı davranmaktan kaçınmazlar. Ayrıca ceza ve suç gibi ağırlaştırıcı durumlardan etkilenmeden aynı hareketleri yapmaya devam edebilirler. Bu süreçte sosyopat kişilik bozukluğu yaşayan bu kişilerin iyileşmesinin ilk adımı da bir uzman tarafından teşhisinin konulmasıdır. Kişinin tamamen normal hayatına dönmesi ise psikolojik tedavilerle mümkündür.

Sosyopat Nedir?

Sosyopat nedir sorusu kısaca ‘kural tanımayan ve karşı tarafla empati kuramayan kişileri ifade eden bir hastalıktır’ şeklinde cevaplanabilir. Kendinden başka birini düşünmeyen bu kişiler anti sosyal bir hareket içine girerler. Ayrıca başkalarına zarar vermekten çekinmeyen özellikleri ile acımasız ve tutarsız bir görünüm sergilerler. Bunun yanında sosyopati taşıyan kişilerin birçoğunun çocukluk döneminde şiddet, ilgisizlik, istismar, taciz, dışlanma, sevgisizlik gibi kötü süreçlere maruz kalması tetikleyici unsurlar olarak öne çıkar. Bu kişiler yetişkinlik dönemine geldiğinde yaşadıklarından dolayı acıma duygusunu yitirmiş ve vicdansız davranışlar gösterirler. Duygu durumunda açılan yaralarını bir başka kişiyi üzerek, acımayarak ve sevgi göstermeyerek kapamaya çalışırlar. İlave olarak suçluluk duygusunu yitiren bu bireyler intikam hırsıyla öfkesini ve şiddetini istediği şekilde yönlendirebilir.

Sosyopat Kime Denir?

Sosyopat ne demek tabiri ilk kez Psikolog G.E. Partridge tarafından 1930’larda ortaya atılmıştır. Soğukkanlılığı ile dikkat çeken bu kişiler ağırlıkla 15-22 yaş gruplarında rastlanır. Ayrıca kendisi dışında her kişiye isteklerini yaptırmayı bir araç olarak gören bu kişiler ilişkileri kendi menfaatleri doğrultusunda şekillendirir.

Sosyopatlık Nasıl Oluşur?

Antisosyal sosyopat riskini arttıran bazı faktörler tıpta da yerini almıştır. Bu açıdan; risk oluşturabilecek etmenler aşağıdaki gibi listelenebilir:

  • Çevresel etmenler: Çevresel faktörler anti sosyal davranışların oluşumuna yüksek oranda zemin hazırlar. Kişinin kötü aile ortamında yetişmesi, istismara uğraması, travmatik çocukluk tecrübeleri, çocuklukta hafızasına kazanacak kötü olaylar yaşaması çevresel risklerin bazılarıdır.
  • Genetik Koşullar: Bazı bilimsel çalışmalar antisosyal kişilik bozukluğunun genetik geçişli olduğunu vurgular. Birinci derece yakınlarında antisosyal kişilik bozukluğu olan çocukların bu riski taşıma ihtimalinin olduğu ifade edilir.
  • Kimyasal anormallik: Serotonin ve dopamin düşüklüğü, kortizol yüksekliği gibi biyokimyasal durumlar beyin fizyolojisini etkiler.
  • Beyin mekanizması: Sosyopatların beyin işleyişinde yapısal farklılıkların takıntıya varan örüntülerin gelişimine neden olduğu belirtilir.
  • Farklı psikolojik hastalıklara sahip olunması: Obsesif-kompulsif bozukluk, borderline kişilik bozukluğu, hiperaktivite bozukluğu gibi psikoloji hastalıklar bu süreci tetikleyebilir.

Sosyopat Kişilerin Özellikleri Nelerdir?

Toplum içinde akıl oyunları ile kendilerini muazzam gizleyen sosyopatlar, duygu durumundaki belirsizlikleri davranışlarına yansıtır. Bu doğrultuda, kişilerde görülen negatif davranışlar aşağıdaki gibi sınıflandırılabilir:

  • Yalan söyleme ve hile yapma durumu
  • Şiddet ve saldırganlık eğilimi sergileme
  • Sürekli manipüle etme
  • Toplumdan ayrı yaşama isteği
  • Hedeflediği kişiyle gereğinden fazla samimiyet göstermesi
  • Dürtüsel hareket gösterme
  • Suç işlemeye elverişli olma ve sorumsuz hareketler gösterme
  • Farklı bağımlılıklar görülmesi ve öfke nöbetleri

yaygın olarak bu tutum ve davranışlar bireyde ortaya çıkabilir.

Sosyopat Birine Nasıl Davranılmalıdır?

Sosyopat kişilerle mücadele edebilmek için bazı stratejilerin uygulanması ön koşuldur. Bu stratejiler genel olarak aşağıdaki gibi tavsiye edilebilir:

  • Bu hastalığa sahip kişiyle empati kurularak probleminin ne olduğu anlaşılabilir.
  • Bu rahatsızlığı taşıyan kişiyle yakın ilişki kurmaktan kaçınılarak manipülasyona karşı koruma sağlanabilir.
  • İnsanları kontrol etme düşüncesi olan kişilik bozukluğa sahip kişilere karşı belli bir çizgi çizilmesi alınacak önlemler arasındadır.
  • Kişinin akrabaları ve yakın çevresi psikolojik destek olarak sosyopat kişiyle başa çıkabilmek için bazı teknikleri öğrenebilir. Böylece kişinin uyguladığı manipülasyon durumlarına karşı nasıl başa çıkacağı hakkında yöntem geliştirilir.
  • Bu rahatsızlığı olan kişilerle irtibat kurmadan önce hakkında bilgi edinmek davranışlarına karşı savunma yapılmasını güçlendirir.

Sosyopat Belirtileri Nelerdir?

Anti sosyal kişilik bozukluğu taşıyan bu kişilerin ritüel halini alan bazı davranış kalıpları vardır. Bu davranış kalıplarına göre psikiyatri birimi tarafından kendisine tanı koyulabilir.

Bu kapsamda kişilerin gösterdiği sosyopat belirtileri aşağıdaki gibi özetlenebilir:

  • Suç işleme eğilimi gösterme: Sosyal norm, kural ve kanun gibi temel kriterlere uymayarak onları çiğneyecek davranışları sürekli yenilerler.
  • Empati yoksunluğu: Diğer insanları anlamaz ve dinlemezler, başka kişilerle duygusal bir bağ kurmaktan uzak dururlar.
  • Sorumluluktan kaçma: Sorumsuz davranırlar ve suç işleseler dahi çekeceği cezayı kabul etmezler. Hatta sahte kimlik kullanarak suçlarını bastırabilirler.
  • Kavga etme ve yalan söyleme: Fiziksel şiddet ve çatışma eğilimi gösterirler, çıkarları için devamlı yalan söylerler.
  • Benliğine karşı yoğun saygı hissetme: Kendilerini diğer insanlardan üstün görerek menfaatleri uğruna her yola başvururlar. Bunun için başta sempatik ve çekici görünmeye çalışırlar.
  • Manipülatif tutumlar: Kendi çıkarların göre diğer insanları yönlendirerek pişmanlık duymazlar.
  • Soğukkanlı davranma: Duygusal olarak insanlara ilgisiz, sevgisiz, umursamaz ve soğuk davranabilirler.

Sosyopat Tanısı Nasıl Konur?

Dr. John M. Grohol’un çalışmalarına dayanan sosyopat testi ile kişiye bir ön tanı koyulabilir. Ancak, bu kişiler kendini çok iyi kamufle edebildiği için bir uzman tarafında çeşitli testler uygulanabilir. Genel anlamda tanı yöntemleri aşağıdaki gibi belirtilebilir:

  • Öncelikle kişinin biyolojik ya da fiziksel bir problemi var mı diye bazı biyokimyasallar testler talep edilebilir.
  • Kişinin vücudunda herhangi bir fizyolojik sorun yoksa psikoloji temelli uygulamalara geçilir.
  • İlgili uzman; kişinin semptomları ile hastanın ve ailenin hikayesi hakkında ikili bir görüşme yapar. Bu sayede, kişilik özellikleri ve davranışları ile ilgili gözlem yapılma şansı elde edilir.
  • Psikolojik testlerden nöropsikolojik analizler, davranışsal talimatlar ve duyusal zeka testleri kişiye uygulanabilir.
  • Kişinin başka bir psikolojik hastalığı var mı diye test edilir, DSM-5 kriterleri dikkate alınarak psikolojide bu hastalığın belirtileri iyice gözlemlenir.

Sosyopat Tedavisi Nasıl Yapılır?

Psikoterapi ve ilaç tedavisi entegre yürütülerek kişinin semptomlarını azaltmak amaçlanır, ancak bu rahatsızlığın tıbben kesin bir tedavisi mevcut değildir.

Bilişsel Davranışçı Terapi

Psikoterapilerden biri olan bilişsel davranışçı terapi uygulanmadan önce hasta tedaviye kabullenmeli ve iyileşmek adına yardım alması gerektiğine inanmalıdır. Bu terapide kişiye kavga ve anlaşmazlık yaşandığında ya da çatışma halinde şiddet reaksiyonu yerine iletişim dilini tercih etmesi gerektiği anlatılır.

Sosyopat ve Psikopat Arasındaki Fark Nedir?

Bu iki terimde birbiri yerine sıklıkla kullanılır. Ayırt edici özellikleri çok belirgin olmamakla birlikte aşağıdaki gibi listelenebilir:

  • Sosyopatlar toplumda dikkat çekmeden yaşayabilir, psikopatlar ise toplumdan uzak yalnız yaşamayı tercih ederler.
  • Psikopatlar duygularını daha şiddetli gösterirler, diğer gruptaki kişiler ise daha düşük seviyeli tepkiler verir.
  • Psikopatların daha ağır suç işleme eğilimleri vardır.

Sosyopat Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Birinin sosyopat olup olmadığı nasıl anlaşılır?

Davranış şekillerinde suça eğilim, kural tanımaz ve empati kuramayan bir yapısı varsa ön tanı koyulabilir.

Sosyopat tehlikeli midir?

Tehlikelidir, yaptıklarından pişman olmazlar.

Paylaş
Görüşmeyi Başlat
Canlı Destek - İyi ki Sen
Merhaba,

Alanında uzman psikolog ve diyetisyenler ile online görüşme planlamak için danışman profil sayfalarındaki "Randevu Al" butonunu kullanabilirsiniz.

Whatsapp üzerinden İyi ki Sen canlı destek ekibimize ulaşarak sorularınızı sorabilirsiniz.