Serotonin Nedir? Serotonin Sendromu Belirtileri Nelerdir?
Psikoloji

Serotonin Nedir? Serotonin Sendromu Belirtileri Nelerdir?

2045 Görüntülenme 05/09/2023

Günümüzde, psikolojik hastalıkların artması ve stres faktörünün insan hayatında baskın hale gelmesi bazı hormon benzeri maddelerin düzeylerini vücutta değiştirmiştir. Hastalıkları yenebilmek adına kullanılan ilaçlar yapay bir hormon varlığıyla vücudu karşı karşıya bırakabilir. Vücudun kendi fonksiyonları dışında dışarıdan bir uyarıcı ile fazla hormon sentezlemesi beklenmeyen problemleri de oluşturabilir. Bu hormonlardan biri olan serotoninin stresin arttığı hastalıklarda düzeyleri vücutta düşer. Hormonun sentezlenmesinde aracı ilaç, gıda takviyesi ya da benzeri ürünlerin çok alınması ise hormon seviyesini aşırı derecede yukarı çıkarabilir ve vücut serotonin hormonu tarafından zehirlenebilir.

Serotonin Sendromu Nedir?

Mutluluk hormonu olarak bilinen serotonin maddesi, beyinde nörotransmitter bir madde olarak bilinir. Beyin aktivitesinde işleyişte görev alsa da etki sahası olarak tüm vücudu etkilemesi nedeniyle önemli bir maddedir. Üretildiği yerler beyin ve bağırsaktır, ancak hormon işlevi gören maddenin %90’ı bağırsaklar tarafından üretilerek dolaşıma karışır. Dengeli bir şekilde mutluluk hormonun sentezi vücut için istenilen fizyolojik bir durumdur. Ancak, mutluluk hormonu içerikli ilaç ya da takviyeler alınması gerekenden fazla ve uzun süre tüketildiğinde vücutta bu maddenin birikmesine neden olur. Vücutta serotonin toksisitesi yaratmasıyla risk oluşturan bu durum, serotonin sendromu haline dönüşür.

Serotonin Sendromu Belirtileri Nelerdir?

Serotonin sendromu belirtileri hafif ve şiddetli şekilde kişide ortaya çıkabilir. Geniş spektrumlu olarak negatif etkileri daha çok kas, beyin ve vücut sıvıları üzerine olduğu gözlemlenir. İlgili hormon fazlalığı yaşayan kişiler dereceli etkilenmesine göre belirtileri aşağıdaki gibi listelenebilir:

  • Hafif ve orta Semptomlar: Tansiyon yükselmesi, kalp atışında hızlanma, uykusuzluk ve huzursuzluk hali, kas krampı ve sertliği, kas hareketlerinin kontrolden çıkması, bilinç bulanıklığı ve baş ağrısı, gözbebeğinin büyümesi, titreme, terleme ve ishal hali gözlemlenebilir.
  • Şiddetli Semptomlar: Vücut sıcaklığının aşırı yükselmesi (38-39 derece arası), kalp atışında anormal yükselme, bilinç kaybı, nöbet geçirme, koma, bayılma ve aşırı yüksek tansiyon belirtileri gözlemlenir.

Serotonin (Mutluluk Hormonu) Ne İşe Yarar?

Doğal bir ruh halini sağlayan hormon, kişinin algı-tepki mekanizması arasında yumuşak bir geçiş olmasında etkilidir. Kaygı seviyesini belirli bir düzeyde tutması ve kişinin hayattan zevk almasını sağlaması psikolojik hastalıkları atlatma sürecinde önemlidir. Fizyolojik olarak vücutta vücut ısını dengelemesi, yaraların iyileşmesi, mide bulantısını azaltması, kan pıhtılaşması, cinsel istek becerisi, kas-kemik sağlığına destek olması açısından kritik bir rol üstlenir. Özellikle, uyku kalitesinin artması ve hafıza gelişiminde bilimsel çalışmaların sıklığı beyin fonksiyonlarında işleyişte kilit görev gördüğünü kanıtlar niteliktedir.

Serotonin ve Dopamin Arasındaki Fark Nedir?

Her ikisi de beyinde nörotransmitter olarak görev alır, mutluluk seviyesinin ayarlanmasında ortak çalışırlar. Ancak, çalışma mekanizması olarak bazı farklılıklar vardır. İki nörotransmitter salgının farkları aşağıdaki gibi sınıflandırılabilir:

  • Mutluluk hormonu, vücutta daha çok sakinlik, mutluluk ve odaklanma halini sağlarken dopamin daha çok haz alma, motivasyon ile ödül-ceza mekanizmasını kontrol eder.
  • Vücut fizyolojisinde dopamin koordinasyon ve genel hareketleri yönetirken mutluluk hormonu sindirim sistemi ve iştah üzerinde etkileri öne çıkar.
  • Dopamin kişide acıkma halini ortaya çıkarırken mutluluk hormonu tam zıt olarak açlık hissini azaltır.
  • Üretildikleri yer açısından dopaminin büyük bir bölümü beyinde sentezlenir, diğer nörotransmitter maddenin ise bağırsaklarda büyük bölümü sentezlenir.

Serotonin ve Endorfin Arasındaki Fark Nedir?

Hormon benzeri iki yapıda, beyin kimyasalları olarak görev alırken aralarında bazı farklar da mevcuttur. Temel olarak bazı farklılıkları aşağıdaki gibi belirtilebilir:

  • Endorfin stresi yatıştırmak ve ağrıyı azaltmak için salgılanır. Mutluluk hormonu ise kişiyi mutluluk hissiyle sakinleştirir.
  • Öğrenme ve hafıza üzerinde etkili olan mutluluk hormonunun aksine endorfin acı algısını azaltır.
  • Mutluluk hormonu kişiye olumlu düşünceler katarken endorfin heyecan ve isteği arttırır.

Serotonin (Mutluluk Hormonu) Faydaları Nelerdir?

Mutluluk hormonun vücut açısından genel faydaları aşağıdaki gibi özetlelenebilir:

  • Sindirirm sistemi problemlerin merkezinde stres faktörüne yenik düşen bir kişinin vücut profili vardır. Gastrit ve reflü gibi mide problemlerinin kaynağında ya da nedensiz kabızlık problemlerinin altında yatan nedenlerde kişinin sakinleşememe ve strese yenik düşme sorunun olduğu gözlemlenir. Mutluluk hormonu bu anlamda kişinin zihinsel problemlerle daha iyi mücadele etmesini sağlayarak daha iyi bir sindirim sistemine sahip olmasına vesile olur. Özellikle bağırsaklarda sentezlenen bu hormon bağırsakların da toksinlerden arınması adına detoks yapılmasını destekler.
  • İştah azaltıcı özelliği sayesinde kilo kontrolü ve zayıflamada destekleyici rol oynar.
  • Bu hormonun dengede kalması kemik sağlığı açısından kritiktir. Artan bir mutluluk hormonu kemik yapısını zayıflatabilir, böylece kemik erimesi ve kemik kırılması problemlerinde artış yaşanabilir.
  • Duygu durumunu da düzenleyen bu nörotransmitter, kaygı ve endişeyi azaltmada yardımcıdır. Eğer, düzeyleri azalırsa anksiyete ve depresyon gibi ruhsal hastalıklar gündeme gelir.
  • Uyku hormonu olarak bilinen melatoninin üretilebilmesi için mutluluk hormonun aktif olması gereklidir. Böylece, iyi bir uyku ve uyku kalitesinin yüksek olması için mutluluk hormonuna ihtiyaç vardır. Ayrıca, REM uykusuna geçişte de öncü olan mutluluk hormonun rüyalarla da ilişkili olduğu vurgulanır.
  • Kan trombosit hücrelerinde mutluluk hormonu birikerek depolanır. Vücutta sinyal halinde bir yaralanma durumu olduğunda mutluluk hormonu bu hücrelerden serbest kalır ve kan damarlarını hızlıca daraltır. Kan akışını yavaşlatan bu durum aynı zamanda kanın pıhtılaşması için yeterli bir zaman sağlar.
  • Cinsel aktivitenin gösterilmesinde istek duygusunun kontrolünde mutluluk hormonu etkilidir. Bu hormonu etkileyen ilaçlar cinsel performansı düşürebilir.

Serotonin (Mutluluk Hormonu) Eksikliği

Mutluluk hormonu eksikliği genel anlamda ilaç etkileşimli, metabolik reaksiyonlar ve düzensiz beslenme sonucu gelişebilir.

Serotonin Eksikliği Neden Olur?

Bu kimyasal salgının düşüklüğünün nedeni uzmanlar tarafından net bir şekilde tespit edilememiştir. Bununla birlikte, düşük mutluluk hormonu ile bağlantı kurulan bazı nedenler aşağıdaki gibi sınıflandırılabilir:

  • Doğal ışık ve güneşe çıkma sıklığının az olması, kronik stres, genetik faktörler en etkili sebepler arasındadır.
  • Fizyolojik ve hücre düzeyinde nedenler ise; hormon değişiklikleri, sindirim bozukluğu, yaşa bağlı oluşan beyinsel aktivite bozuklukları, mutluluk hormonu reseptör sayısı azlığıdır.
  • Çevresel faktörler; Kullanılan ilaçlar, dengesiz beslenme, egzersiz yapmama, emilim problemleridir.

Serotonin Eksikliği Belirtileri Nelerdir?

Serotonin eksikliği üzerine teşhis ve tanı koyulabilmesi için aşağıda belirtilen davranışların birden fazlasının hastada olması beklenir:

  • Obsesif kompulsif bozukluk, depresyon, anksiyete, panik atak ve ruh durum değişikliklerinin varlığı
  • Migren, kronik ağrı, cinsel işlevde problemler, yara iyileşmenin gecikmesi gibi fizyolojik problemler
  • Hafıza kaybı, öğrenme güçlüğü, uyku problemleri, hareketin kısıtlanması, intihara eğilim ve sindirim problemleri

Serotonin Eksikliği Nasıl Tespit Edilir?

Kan düzeyinde laboratuvarda test yapılabilir. Ancak, kan hormon düzeyi sinir sistemi hakkında bilgi vermeyeceğinden dolayı doğru bir belirteç olmayabilir. Bu hormon benzeri maddenin eksikliği daha çok kişisel belirtilerin teşhisi ile anlaşılabilir.

Serotonin (Mutluluk Hormonu) Yüksekliği

Serotonin Yüksekliği Neden Olur?

Yanlış ilaç kullanımı ya da gereğinden fazla ilgili ilaçların kullanımı serotonin arttırma yolunda ana nedenlerdir. Ayrıca, günümüzde takviye edici gıda ürünleri adı altında fazla miktarda bitkisel ve hayvansal ürün tüketimi de bu problemi oluşturabilir. Bunun yanında, yasa dışı madde kullanımı da hormon seviyesini yükselten başka bir başlıktır.

Serotonin Yüksekliği Belirtileri Nelerdir?

Genel olarak belirtileri; asabiyet, kas kasılması, bilinçli olmayan davranışlar, mide bulantısı, kusma, baş dönmesi, bulanık görme, göz bebeklerinin büyümesi, terleme, vücut ısınında yükselmeler ve kalp ritminin yükselmesi olarak söylenebilir.

Serotonin Yüksekliği Nasıl Tespit Edilir?

Serotonin testi olarak kan sayımında hormon düzeyi ölçülebilir, ancak biyokimyasal ölçümler beyin aktivitesi hakkında bilgiyi vermede yeterli değildir. Bu nedenle, kişide ortaya çıkan belirtiler üzerinden son karar verilir.

Serotoninin Sinir Sistemi Üzerindeki Etkileri Nelerdir?

Mutluluk hormonu başta olmak üzere dopamin ve endorfin salgılarının sinir hücreleri arasındaki iletişimi sağlamada büyük bir rolü vardır. Doğru bilginin merkezi sinir sisteminden çevresel sinir sistemine iyi bir şekilde aktarılması beyin ile vücudun senkronize hareket etmesini sağlar. Mutluluk hormonu öncelikle olmak üzere bu özel beyin kimyasalları bu mekanizmayı eksiksiz işletir.

Serotonin (Mutluluk Hormonu) Doğal Yollarla Nasıl Artırılır?

Öncelikle, kişinin ince ve kalın bağırsaklarının organ düzeyinde sağlıklı olması gerekir. Çünkü, mutluluk hormonunun büyük bir kısmı buradan üretilir. Bağırsak florasını dengelemek adına probiyotik ve prebiyotik tüketimi yapılabilir. Ayrıca, lifli gıdalar arasında yer alan enginar, karnıyarık otu ve deniz yosunu gibi gıda takviyeleri tercih edilebilir. Etki kapasitesi açısından bu ürünlere serotonin takviyesi de denilebilir. Ayrıca beyinde sakinleştirici etki gösteren ve mutluluk hormonu yükselttiği bilinen lavanta, sarı kantaron, kedi otu, Omega 3 ve temel yağ asitleri de serotonin hapı olarak nitelendirilen ürünler arasındadır. Tüm bunların ötesinde, günlük egzersiz, stresle mücadeleyi öğrenme ve dengeli beslenme önemli adımlardandır.

Serotonin (Mutluluk Hormonu) İçeren Besinler Nelerdir?

Serotonin nelerde var sorusuna kısaca; ‘triptofan amino asidi, B6-B9 ve B12 vitaminlerini içeren besinlerde var’ cevabı verilebilir. Bu maddeleri içeren besinler ise; kırmızı et, çikolata, ay çekirdeği, muz, ananas, fındık, yumurta, peynir, avokado, ceviz, somon ve çilek olarak özetlenebilir.

Serotonin Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Beyindeki serotonin nasıl artırılır?

Mutluluk hormonu prekürsörlerini içeren besinleri tüketerek, psikolojik hastalıklar varsa tedavisini yaptırarak ve sağlıklı bir yaşam sürerek hormon seviyesi dengelenebilir.

Serotonin hormonu nasıl artırılır?

Mutluluk hormonunu artıran ilaç grubu antidepresanlardır. Ayrıca, SSRI grubundan ilaçlar serotonin ilacı olarak bilinir.

Serotonin hormonu nasıl yükseltilir?

Triptofan, B6-B9-B12 içeren besin tüketimi ve bazı gıda takviyeleri ile vücudu destekleyerek doğal yolla yükseltilebilir.

Paylaş
Görüşmeyi Başlat
Canlı Destek - İyi ki Sen
Merhaba,

Alanında uzman psikolog ve diyetisyenler ile online görüşme planlamak için danışman profil sayfalarındaki "Randevu Al" butonunu kullanabilirsiniz.

Whatsapp üzerinden İyi ki Sen canlı destek ekibimize ulaşarak sorularınızı sorabilirsiniz.