Psikolojik Rahatsızlıklar Nelerdir?
Psikoloji

Psikolojik Rahatsızlıklar Nelerdir?

2938 Görüntülenme 01/05/2023

Psikolojik Rahatsızlıklar Nelerdir?

Psikolojik rahatsızlıklar, çevresel ve genetik faktörlerden etkilenebilir. Bireyin içinde bulunduğu rahatsızlık psikiyatristler tarafından uygulanan çeşitli yöntemlerle tespit edilebilir. Teşhisi ve tedavisi yapılan psikolojik rahatsızlıklar; şizofreni, obsesif-kompulsif bozukluğu, sosyal fobi, travma sonrası stres bozukluğu, depresyon, dikkat eksikliği, hiperaktivite bozukluğu, anksiyete, nikotin ve madde bağımlılığı olarak özetlenebilir. En sık görülen rahatsızlıklar genel çerçeve olarak şu şekilde listelenebilir.

Psikolojik Rahatsızlıklar Nelerdir?

  • Şizofreni: Merkezi sinir sisteminin kontrolden çıkarak sinir iletiminin düzgün işlememesi ile sonuçlanabilir. Kişilerin, ağır depresyon belirtileri ile beraber saldırganlık, halüsinasyon, uykusuzluk semptomları baskın olabilir.
  • Obsesif-kompulsif bozukluk: Sürekli tekrar eden düşüncelerin varlığında bireyin rahatsızlanmasını ifade eder. ‘Obsesyon’ olarak bilinen tekrar eden düşünceler, kendini tekrar eden davranışlara bırakması ile karakterize edilebilir.
  • Sosyal fobi: Bir sosyal anksiyete bozukluğu olarak da ifade edilebilmektedir. Sosyal fobiye sahip birey, başkaları tarafından gözlem altında tutulduğunu düşünerek yargılanma korkusu hissedebilir. Bu yoğun hisler anksiyete, korku, utanç gibi duygular içerebilir.
  • Travma sonrası stres bozukluğu: Bireyin duygusal ya da fiziksel yaşadığı travmanın kendisinde kaygı bozukluğu yaratmasını devamında ise stresle mücadelesinde sınıfta kaldığını ifade edebilmektedir.
  • Depresyon: Sürekli üzülme hali ve ilgi kaybının hâkim olduğu bir duygu durumu bozukluğu olarak tanımlanabilir.
  • Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu: Anormal hareketlilik ya da limitleri aşacak şekilde aktif olma durumunu ifade edebilmektedir. Çocukların okul çağı döneminde, öğrenme ve algılama bozukluğunu da beraberinde getirebilir.
  • Anksiyete: Kaygı bozukluğu ile eşdeğer tutulur. Bireyler süreklilik arz eden bir endişe haline gömülmüşlerdir ve günlük hayatta karşılaştığı durumlara korku ile bakabilir. Bu nedenle, anksiyete kendini panik atak krizleri ile de gösterebilir.
  • Nikotin ve madde bağımlılığı: Duygusal alt etmenler göze çarparken maddenin bireyde bıraktığı yoksunluk hissi maddeyi kullanma sürekliliğine zemin hazırlar, vücutta biyokimyasal etkileşimleri bozarak davranış bozukluğuna zemin hazırlayabilir.

Psikolojik Rahatsızlıkların Belirtileri Nelerdir?

Kronik ya da akut rahatsızlıkların birçoğunda, teşhis ve tedaviye giden yol haritası ana hatları ile belirlenmiştir. Kişinin ruhsal durumunu ifade eden tutum ve davranışlar, psikolojik rahatsızlıklar hakkında ip ucu verirken bazı hormon benzeri kimyasalların da vücutta ölçülmesi önemlidir. Toplumsal bilinç düzeyinin yükselmesi sayesinde psikolojik rahatsızlıkların delirme kavramına karşılık gelmediği kabul edilebilir. Bu rahatsızlıklar, insanların hayatlarının bir döneminde yaşayabileceği tıbbi bir gerçekliğe karşılık gelebilir. Psikolojik rahatsızlıklarda, kişinin geçmiş yaşantısındaki kesitlerin bugüne yansımaları karşılaştırılır. Eğer, kişinin rutin düzeninde fark edilen anormal tutum ve davranışlar varsa adım adım teşhise yönelik süreç işlenebilir.

Sinirsel bağlantıların elektriksel iletilerinin bozulması beyin bölümlerinin görevlerini yerine getirmesini önleyebilir. Bu durumda, sinirlilik, uyku bozukluğu, saldırganlık, içe kapanan ruh hali, görme bozukluğu, baş ağrısı, halüsinasyon, hafıza kaybı ve intihara eğilim gibi semptomlar oluşabilir.

Psikolojik Rahatsızlıkların Nedenleri Neler Olabilir?

İnsan zekâsı ömrü boyunca edindiği tecrübeleri de birleştirerek kendisi için bir hafıza paketi oluşturur. Kaydettiği bilgiler, yararlı olabileceği gibi zararlı da olabilir. Öğrenilmiş bu bilgiler çevresel koşullardan olumsuz etkilenmişse psikolojik rahatsızlıklara davetiye çıkarabilir. Ayrıca, beslenme alışkanlıkları, vücudun mineral ve vitamin değerleri, beyin jimnastiği yapma, uyku düzeni, stres kontrolü, spor yapma, sıvı tüketimi ve tempolu hayat düzeni psikolojik rahatsızlıkların temelinde en belirleyici faktörler arasındadır. Birey, tüm negatif etkileri bertaraf ederek dengeli bir yaşam tarzını seçse de psikolojik rahatsızlıklara yakalanabilir. Burada belirleyici faktör ise, kişinin anne ve babasından miras aldığı genetik aktarımdır. Genetik aktarım sonucu bazı enzim eksiklikleri sinir hücrelerini yıkıma uğratabilir, kalıcı hasarlar verebilir. Genetik ve çevresel süreçler otoimmun rahatsızlıkları da tetikleyebilir, kendi bağışıklık sistemi beyin hücrelerine saldırarak zarar verebilir. Tüm bu bilgiler, psikolojik rahatsızlıkları programlı bir şekilde ortaya çıkarabilir.

Psikolojik Rahatsızlıkların Teşhisi Nasıl Yapılır?

Günümüzde psikolojik rahatsızlıklar, insanlar tarafından en zor kabul gören rahatsızlıklar kategorisine girebilir. Rahatsızlık teşhisinde yer ve zaman kavramı öncelik taşımaya eğilimlidir. Kişi, psikolojik problemlerini ne kadar hızlı kabul eder ve ne kadar hızlı şekilde bir uzmana başvurursa teşhise giden yolda bir basamak atlayabilir. Sonrasında, doktor tarafından diyalog kanalı açılarak bazı ön testler gerçekleşebilir. Tıbbi analizler ile kan ve beyin aktiviteleri ölçülür, biyomedikal cihazlar ile beyin kimyası incelenerek yol alınabilir. Medikal teknolojik alt yapının sinir bilim çalışmalarında kullanılması elektromanyetik sinyallerin ölçülmesine olanak sağlar. Bu prosedürleri gerçekleştirme yetkisi başlıca psikiyatristlerin elinde bulunur. Ruhsal sıkıntıları olduğunu hisseden kişi, psikolog yardımı da alabilir.

Psikolojik Rahatsızlarda Tedavi Süreci Nasıl İşler?

Psikolojik rahatsızlıkların tedavi öncesinde beyin aktivitesini nasıl etkilediği merak edilir. Sinir hücrelerinin yapısında, çalışma şeklinde ve iletişimde değişen şartlar tedaviyi şekillendirebilir. Psikolojik rahatsızlıklar, ilaç terapisinin psikolojik destek ile birleştirilmesi sonucunda kişiye özgü tedaviyle çözüme kavuşabilir. Doktorlar, hastanın semptomlarını göz önünde bulundurarak bilinç düzeyinde hafıza güçlendirici ya da sakinleştirici ilaçların verilmesine karar verebilir. Bununla birlikte, beynin kimyasalları olarak tanımlanan glutamat, aminoasit türevlerinde özellikle glisin, GABA ve asetilkolin miktarları önemlidir. Beyinde hormon benzeri işlev gösteren dopamin, seratonin ve norepinefrin seviyelerinin salgılanması yeterli düzeyde olmalıdır. Bu maddelerin kabul edilebilir değerin altına düşmesi ya da üzerine çıkması sinirsel rahatsızlıkları tetikleyebileceğinden, dengeyi sağlamak için modern tıp dünyasının ürünü ilaçlar ve destekleyici takviye edici gıdalar kullanılabilir.

Farklılaşan sinir hücreleri işlevlerini kaybederek sinirsel problemleri meydana getirirken sinir hücrelerin dış kısmında yer alan miyelin kılıfın zarar görmesiyle iletişimi zayıflatabilir. Bazı mineral ve vitaminler sinir hücrelerinin bütünselliğinin korunmasından yardımcı rol oynayabilir. Psikolojik rahatsızlıklar, çok değişkenli bir zemine oturabilir. Hastanın geçmişinde yaşadığı fizyolojik ya da psikolojik nedenler geleceğinin şekillenmesinde kaynak oluşturabilir. Siz de ya da çevrenizde benzer davranış ve tutum değişikliği olduğunu düşünüyorsanız; uzman bir hekim tarafından kontrolde fayda bulunur.

Paylaş
Görüşmeyi Başlat
Canlı Destek - İyi ki Sen
Merhaba,

Alanında uzman psikolog ve diyetisyenler ile online görüşme planlamak için danışman profil sayfalarındaki "Randevu Al" butonunu kullanabilirsiniz.

Whatsapp üzerinden İyi ki Sen canlı destek ekibimize ulaşarak sorularınızı sorabilirsiniz.