Özgüven Nedir? Özgüven Neden Düşer?
Psikoloji

Özgüven Nedir? Özgüven Neden Düşer?

1813 Görüntülenme 13/10/2023

Özgüven, bir kişinin yeteneklerine, değerlendirmelerine ve kararlarına dair kökten bir inanç içeren çok yönlü bir kavramdır. Bu, kendine güven, duruş ve kendi değeri ve yeteneklerine dair olumlu bir hissin ifadesi olarak bilinen psikolojik bir durumdur. Özgüven geliştirmek, kendi güçlü ve zayıf yönlerini anlamak, geçmiş başarıları kabul etmek ve öğrenmeyi ve büyümeyi içtenlikle kucaklayan bir zihniyeti geliştirmeyi içerir. Dinamik ve gelişen bir özellik olarak, insanların kendilerini nasıl algıladıklarını ve çevreleriyle nasıl etkileşimde bulunduklarını şekillendirmede kritik bir rol oynar.

Özgüven Nedir?

Özgüven ne demek sorusuna en kısa bir şekilde; bireyin kendi yetenekleri, değerleri ve yetkinlikleri konusundaki olumlu ve güçlü inanç yanıtı verilebilir. Özgüven, bireyin kendi kapasitesine güvenerek düşüncelerini, duygularını ve davranışlarını rahatça ifade etmesini, başkalarıyla etkileşimde bulunmasını ve zorluklarla başa çıkmasını sağlar.

Özgüven Neden Düşer?

Özgüvenin düşük olması çeşitli sebeplerden kaynaklanabilir ve içsel ve dışsal faktörlerin karmaşık bir etkileşiminden oluşabilir. Özgüvenin düşmesinin sebeplerinden bazıları; tecrübe edilmiş kötü deneyimler, başarısızlıklar, reddedilmeler, eleştiriler olabilir. Sürekli olarak başkalarıyla kendini karşılaştırmak ve kendini yetersiz hissetmek, özgüveni erozyona uğratabilir. Kendi için gerçekçi olmayan yüksek standartlar belirlemek sürekli bir memnuniyetsizliğe yol açabilir. Sürekli olarak kendi beklentilerinizin altında olduğunuzu hissetmek, özgüveni ciddi şekilde zayıflatabilir. Duygusal destek, cesaretlendirme veya olumlu takviye eksikliğiyle büyümek, düşük özgüvene katkıda bulunabilir. Kendini eleştiren, şüpheci ve negatif inançlarla dolu içsel bir diyalog, özgüveni ciddi şekilde zayıflatabilir. Başarısızlık veya reddedilme korkusu, bireyleri risk almaktan veya hedeflerini sürdürmekten alıkoyabilir, bu da kendi yeteneklerine olan güveni sarsabilir. Depresyon ve anksiyete gibi durumlar, özgüven seviyelerini derinden etkileyebilir. Bu tür zihinsel sağlık sorunları, genellikle algıyı bozar, insanları yeteneklerini ve özsaygılarını küçümsemeye yönlendirebilir. Travmatik olaylar, kötüye kullanım veya önemli yaşam değişiklikleri gibi, bir kişinin özgüvenini ve özsaygısını ciddi şekilde sarsabilir.

Özgüvensizlik Belirtileri Nelerdir?

Fiziksel Belirtiler

  • Kötü Duruş ve Beden Dili: Genellikle kambur dururlar ve beden dilleri genellikle kapalı ve savunmacıdır. Göz temasından kaçınma da yaygın bir belirti olabilir.
  • Düşük Enerji Seviyeleri: Düşük özgüven, kişinin enerji seviyelerini etkileyebilir. Sürekli olarak enerjik hissetmeme ve yorgunluk hissetme eğilimindedirler.
  • Kötü Beslenme ve Egzersiz Alışkanlıkları: Kaygı ve özgüven eksikliği, kişinin kendi sağlığına özen gösterme eğilimini azaltabilir. Sağlıklı beslenmeme, düzensiz uyku ve düzenli egzersiz eksikliği yaygın olabilir.
  • Zayıf Giyim Tercihleri: Fiziksel özgüven eksikliği kişinin giyim tarzını etkileyebilir. Sıkça vücutlarını örten kıyafetler tercih edebilirler.
  • Sürekli Yorgunluk ve Uyku Sorunları: Özgüvensizlik, sürekli yorgun hissetme ve uyku problemleri gibi fiziksel rahatsızlıklara yol açabilir.

Psikolojik Belirtiler

  • Sürekli Kendini Eleştirme: Birey sürekli olarak kendi davranışlarını, yeteneklerini ve görünüşünü eleştirir. Kendi başarısızlıklarını aşırı derecede vurgularlar.
  • Kendine İnancın Zayıflığı: Kendine güven eksikliği, bireyin kendi yeteneklerine, fikirlerine ve değerine olan inancını kaybetmesine neden olabilir.
  • Karamsarlık ve Negatif Düşünceler: Sürekli olarak olumsuz düşüncelere sahip olma, gelecek hakkında karamsarlık hissetme eğilimindedirler.
  • Sosyal İzolasyon: Özgüvensiz bireyler, sosyal etkileşimlerden kaçınırlar ve sosyal izolasyona girme eğilimindedirler. Diğer insanlarla iletişim kurma veya ilişki kurma konusunda güçlük çekerler.
  • Sürekli Onay Arama: Sürekli olarak başkalarından onay, takdir ve değerlendirme arama eğilimindedirler. Bu, sürekli dışsal onay arayışı içinde olduklarını gösterebilir.

Özgüveni Yüksek Kişilerin Özellikleri Nelerdir?

  • Olumlu İçsel İmaj: Özgüvenli insanların özellikleri arasında en önemlisi kendileri hakkında olumlu bir algıya sahiptirler. Güçlü ve zayıf yönlerini kabul ederler ve kim oldukları konusunda kendilerine güvenirler.
  • Optimizm: Hayata olumlu bir bakış açısına sahiptirler. Zorlukları aşabileceklerine inanır ve başarısızlıkları geçici ve belirli durumlara özgü olarak görürler.
  • Direnç: Kendine güvenen bireyler başarısızlıklardan, reddedilmelerden veya eleştirilerden çabuk toparlanabilirler. Geri adımları, değerlerinin bir yansıması olarak görmek yerine öğrenme fırsatları olarak görürler.
  • Etkili İletişim: Konuşurken özgüvenli olmak; göz temasından kaçınmamak, düşüncelerini ve duygularını açık ve kararlı bir şekilde ifade edebilmek, aynı zamanda iyi birer dinleyici olmaktır.
  • Kararlılık: Güven, genellikle kendini ifade etme şeklinde görülür. Kendine güvenen bireyler, ihtiyaçlarını ve görüşlerini başkalarını aşırı derecede zorlamadan ifade edebilirler.
  • Uyum Yetisi: Yüksek özgüvene sahip kişiler uyumlu ve değişime açıktırlar. Yeni deneyimleri ve zorlukları büyüme fırsatları olarak görürler.
  • Kendi Kendine Yeterlilik: Kararlarına güvenirler diğerlerinden gelen geri bildirimlere değer verirken, sürekli olarak başkalarından onay arama ihtiyacı hissetmezler.
  • Duygusal Düzenleme: Kendine güvenen insanlar duygularını etkili bir şekilde yönetebilirler. Olumsuz duyguların davranışlarını kontrol etmesine izin vermezler ve baskı altında bile sakin ve toplu kalabilirler.
  • Sağlıklı Sınırlar: Yüksek özgüvene sahip insanlar genellikle iyi belirlenmiş kişisel sınırlara sahiptir. Hayır demeyi bilirler ve kendilerini rahatsız eden şeyler yapmaya zorlanmazlar.
  • Geribildirimlere Açıklık: Kendine güvenen bireyler yapıcı eleştirilere açıktırlar. Geribildirimi, kendilerini geliştirmenin bir aracı olarak görürler ve tehdit edici bulmazlar.
  • Empati: Özgüvenli olmak genellikle empati ile birlikte gelir. Kendine güvenen insanlar, diğerlerinin hissettiklerini ve deneyimlerini anlayabilirler, bu da onları kişilerarası ilişkilerde yetenekli kılar.

Özgüvensiz Kişilerin Özellikleri Nelerdir?

  • Aşırı Kendi Kendini Eleştirme: Düşük özgüvene sahip bireyler genellikle kendilerini sert bir şekilde eleştirirler, algıladıkları kusurlarına ve başarısızlıklarına odaklanırlar. Olumsuz içsel bir diyaloga sahiptirler.
  • Başarısızlık Korkusu: Bu korku bu kişilerin risk almaktan veya yeni şeyler denemekten kaçınmalarına neden olur. Başarısızlık beklentisi içinde olup, diğerlerinin yargısından korkarlar. Ayrıca çoçuklarda özgüven eksikliği sorunun en temel unsurudur.
  • Sürekli Onay İhtiyacı: Kendi değerlerini anlamak için dışsal görüşlere aşırı derecede güvenirler.
  • Negatif İçsel Diyalog: Kendiyle olumsuz konuşmalar yaparak, kendi yeteneklerini zayıflatırlar ve kendi şüphelerini pekiştirirler. Sıkça “Yapamam”, “Yeterince iyi değilim” veya “Her zaman başarısız olurum” gibi ifadeler kullanırlar.
  • Sosyal Durumlardan Kaçınma: Diğer insanlar tarafından reddedilme veya yargılanma korkusu yaşarlar. Özgüvensiz çocuğun özellikleri arasında da bu sorun yer alır.
  • Mükemmeliyetçilik: Özgüvensiz olmak, mükemmeliyetçiliğe yol açabilir; yani bu kişiler kendilerine gerçekçi olmayan yüksek standartlar koyarlar. Başarılı olsalar bile kusurlara odaklandıkları için kendilerini başarısız hissedebilirler.
  • Kendilerini Başkalarıyla Karşılaştırma: Sürekli olarak başkalarıyla, özellikle daha başarılı, çekici veya yetenekli görülen kişilerle kendilerini karşılaştırmak, kendilerini yetersiz hissetmelerine ve özgüvenlerinin düşmesine neden olur.
  • Övgüleri Kabul Edememe: Düşük özgüvene sahip bireyler övgüleri kabul etmekte zorlanırlar. Aşırı derecede özgüvensizlik sahibi bireyler övgüyü reddeder veya küçümserler, pozitif geri bildirimi hak etmediklerini düşünürler.
  • Savunmasızlık: Kendi ihtiyaçlarını, görüşlerini veya sınırlarını açık ve kararlı bir şekilde ifade etmekte zorlanırlar.
  • Negatif Beden Dili: Düşük özgüvene sahip bireyler genellikle kapalı bir vücut dili sergilerler, göz temasından kaçınırlar, kambur dururlar veya duruşları ve hareketleri güvensizliği yansıtır.

Özgüven Nasıl Arttırılır?

Özgüven nasıl arttırılır sorusuna yanıt olarak bazı etkili adımlar bulunur. Öncelikle, özgüven yükseltme için daha önce başardığınız şeylere odaklanmanız önemlidir. Hayatınızda gurur duyduğunuz başarıları bir liste halinde yazarak bu başarıları hatırlamak, özgüveninizi güçlendirebilir. Aynı zamanda kendinize güvendiğiniz alanlara odaklanmak da önemlidir. Herkesin sahip olduğu güçlü yönleri vardır; bu yetenekleri fark edip onları geliştirmek, özgüveninizi artırabilir. Hedefler belirlemek de önemli bir adımdır. Bu hedefler büyük olmak zorunda değil; küçük başarılar bile özgüveninizi artırabilir. Kendinize olumlu bir içsel konuşma benimsemek ve kendinizi pozitif bir şekilde değerlendirmek de özgüveninizi güçlendirebilir. Son olarak, tutkulu olduğunuz bir hobiyi edinmek, size motivasyon sağlayarak özgüveninizi artırabilir. Tutkulu olduğunuz bir aktiviteyle meşgul olmak, yeni beceriler öğrenmek ve kendinizi geliştirmek, özgüvenli olma yolunda sizi güçlendirebilir ve daha olumlu bir kişilik algısı oluşturabilir.

Özgüven Kazanma Yolları Nelerdir?

Özgüven kazanmak için farklı yollar denenebilir. Bu yollar şu şekilde listelenebilir:

Psikoterapi

Psikoterapi, özgüven eksikliği tedavisinde etkili bir yöntemdir. Bir terapist ya da uzman danışmanla konuşmak, size destek olabilir. Terapist rehberliğinde, özsaygıyı artırma, olumsuz düşüncelerle baş etme ve sağlıklı ilişkiler kurma becerilerini öğrenebilirsiniz.

Olumlu Çalışmaları

Pozitif düşünce ve özgüven olumlamaları, olumsuz içsel diyalogları değiştirmek için kullanılır. Kendi değerinizi takdir etmeyi öğrenmek ve güçlü yönlerinizi vurgulamak için olumlu kendilik ifadeleri kullanmak, özgüveninizi artırabilir. Günlük olarak olumlu olayları veya kendinizle ilgili olumlu düşünceleri yazmak da bu tekniklere örnektir.

Yeni Hobiler Edinme

Yeni hobiler edinmek, özgüveni artırmak için doğru bir yol olabilir. Yeni bir beceri öğrenmek veya yeni bir hobiyi keşfetmek, sizi motive eder, kendinize olan güveninizi artırır ve yaratıcılığınızı geliştirir. Bu, özgüveninizi artırarak kendinizi daha yetenekli ve değerli hissetmenize yardımcı olabilir.

Özgüveni Artıran Alışkanlıklar Nelerdir?

Kendi ihtiyaçlarına saygı gösterme, olumlu kendilik imajı oluşturma, gerçekçi hedefler belirleme, olumlu içsel diyalog geliştirme, sağlıklı yaşam tarzı benimseme, yeni deneyimler yaşama, sosyal becerileri geliştirme, kendine bakım yapma, yenilgilerden ders çıkarma, yeterince dinlenme ve rahatlama. Bu alışkanlıkları hayatınıza entegre ederek özgüveninizi güçlendirebilirsiniz.

Özgüven Eksikliğine Karşı Çözüm Yolları Nelerdir?

Yeni beceriler öğrenmek, hobiler edinmek ve yeni deneyimler yaşamak, özgüveni artırabilir. Bedeninize iyi bakmak, sağlıklı yaşam alışkanlıkları edinmek, fiziksel sağlığınızı desteklerken özgüveninizi güçlendirebilir. Sosyal ilişkileri geliştirmek, pozitif sosyal etkileşimlerle özgüveninizi artırabilir. Psikolojide özgüven eksikliği yoğunsa, profesyonel yardım almak, bir terapist veya danışmandan destek alarak özgüveni güçlendirmede etkili olabilir. Sabırlı olmak, kendinize karşı nazik olmak ve olumlu değişiklikler yaparak özgüveninizi artırabilirsiniz.

Özgüven Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Özgüven eksikliği nasıl anlaşılır?

Özgüven eksikliği, sürekli kendini küçümseme, başkalarıyla kıyas yapmak, kritik olma, kendini değersiz görme gibi davranışlarla ve sürekli olumsuz düşüncelerle kendini gösterebilir. Sosyal geri çekilme, çekingenlik ve yeni deneyimlerden kaçınma da özgüven eksikliği belirtilerindendir.

Özgüven eksikliğine ne iyi gelir?

Özgüven eksikliği için terapi, danışmanlık, özgüven arttırma için yapılan egzersizler ve olumlu düşünce teknikleri gibi yöntemler etkili olabilir.

Paylaş
Görüşmeyi Başlat
Canlı Destek - İyi ki Sen
Merhaba,

Alanında uzman psikolog ve diyetisyenler ile online görüşme planlamak için danışman profil sayfalarındaki "Randevu Al" butonunu kullanabilirsiniz.

Whatsapp üzerinden İyi ki Sen canlı destek ekibimize ulaşarak sorularınızı sorabilirsiniz.