Histeri Nedir?
Psikoloji

Histeri Nedir?

2943 Görüntülenme 13/12/2022

Histeri Nedir? Histerikli Kişilerde Görülen Özellikler Nelerdir?

Psikiyatride konversiyon bozukluğu olarak isimlendirilen histeri, günümüzde her yaş grubunda yaygın olarak görülen bir psikonevrotik bozukluktur. Bireyin gerçekliği yenememesi ve bu durumdan kaynaklı çatışmayı çözümleme ihtiyacından doğan histeri, psikolojik rahatsızlıklar arasında en sinsi ilerleyen bir rahatsızlıktır. Hareket bozuklukları, hafıza kaybı ve ani duygu değişimi ile kendini gösteren bu bozukluk, neredeyse hastanın hayatını kabusa çevirir. Aşırı duygusallık, dikkat eksikliği, reddedilme korkusu, aşırı ilgi gibi belirtiler ile karakterize olan bu bozukluk, Britanyalı nörolog Gowers’a göre, sinir sistemlerinin hastalıklı durumudur. Çeşitli nedenlerden dolayı ortaya çıkabilmesi mümkün olan bu durumun, genellikle yetişkinlik döneminin ilk zamanlarında ortaya çıktığı düşünülür. Histerik kişiler başına gelen herhangi bir olayı aşırı dramatize ederek anlatırlar.

Histeri Nedir?

Histeri en genel tanımla ani sinirlenme, geçici kişilik değişimi, duygusal tepkilerde taşkınlık, günlük hafıza kaygı ve hareket bozuklukları gibi çeşitli sistemlere ait şikayetlerle beliren bir bozukluktur. Nevrotik zihinsel bir hastalığı tanımlayan histeri, bireyin işlevselliğini aksatarak hayal dünyasına iter. Aşırı hayal gücü ya da korkuları ifade eden histeri; çırpınmalar, kimi zaman inmeler ya da çeşitli duyu bozuklukları ile kendini gösterir. Sıklıkla 30 yaş altındaki bireylerde görülen bu durum, genellikle bilinçaltında kalmış zihinsel bir nedenin yol açtığı bir sonuçtur. Tarihte ilk kez Yunanlar tarafından ‘hysterikos’ olarak anılan histeri, bir hastalık olarak ilk defa Hipokrat tarafından teşhis edilmiştir. İnsan psikoloji ile ilgili bir durum olan histeri, bireyin; ilgi görmek, dikkat çekmek, odak noktası olmak adına kendini belli etmeye çalışması olarak ifade edilir. Histerik bireyler dış görünüşüne önem veren, ilgiyi üzerine çekmek için farklı davranışlar sergileyen, etrafındakiler üzerinde pozitif etki bırakmaya gayret eden, yaşadığı olayları dramatize ederek ve abartılı bir şekilde anlatan, çabuk arkadaş edinebilen, ilişkilerinde etkileyici tutumlarda bulunan ve bazı durumlarda kendini acındıran kişilerdir. Sürekli heyecan ve yenilik arayışı içinde olabilen bu kişilerde reddedilme duygusu hakimdir.

Histerik Kişilik Bozukluğu Nedenleri

Histerik kişilik bozukluğunun çeşitli nedenlerle ortaya çıkabilmesi mümkündür. Bozukluğun ortaya çıkışı ile ilgili çeşitli yaklaşımlar ve teoriler vardır. Sosyo-kültürel görüşe göre, histerik belirtiler kişinin içinde yaşadığı toplumun etkisiyle biçimlenir. Ruhsal şikayetlerin önemsenmediği, duyguların sözel olarak ifadesinin kısıtlandığı, duygu ve fikirlerin yasaklandığı toplumlarda bu belirtiler sözsüz bir iletişim aracı olarak ortaya çıkabilir. Psikanalitik teoriye göre histerik kişilik bozukluğu, bilinçaltı çatışmalarının sebep olduğu durumlar sonucu meydana gelir. Freud’a göre saldırgan ve cinsel içerikli dürtülerin bilince çıkması engellendiğinde, bunlar işlev bozukluğu olarak anlatım bulur. Başka bir teoriye göre de histerik belirtilerin ortaya çıkması, hastalarda birincil ve ikincil kazanç elde edilmesini sağlar. İkincil kazanç hastanın zor bir durumdan hastalığı sayesinde kurtulma durumunu ifade ederken, birincil kazanç ise ruhsal buhrandan kurtulmasıdır. Tüm bunların yanı sıra histerik belirtiler bazı rahatsızlık sonucu da ortaya çıkabilir. Histerik kişilik bozukluğu ağır bir bedensel hastalık geçirmiş kişi de olabileceği gibi ebeveyn ayrılığı, bir yakının kaybı gibi durumlarda da ortaya çıkabilir.

Histerik Kişilik Bozukluğu Belirtileri

Histeri kişilik bozukluğunun belirtileri fiziksel ve psikolojik olarak ikiye ayrılır.

Fiziksel belirtiler; kasılma, nefes darlığı, felç, titreme, spazm, yalancı gebelik, ağrıya duyarsızlık, körlük, sağırlık, konuşma bozukluğu, uyuşma ve karıncalanma, kol ve bacaklarda duyu kaybı, yürüyüş bozukluğu, kas zayıflığı, bayılma ve sara hastalığını andıran nöbetler olarak sıralanabilir.

Psikolojik belirtileri ise; aşırı duygusallık, nedensiz ağlama krizleri, uygunsuz davranışlar, odaklanamama, çabuk sinirlenme, rutin durumlardan sıkılma, dikkat eksikliği, birden değişen yüzeysel duygular, abartılı duygusal tepkiler, sürekli heyecan ve yenilik arayışı, reddedilme korkusu, etkileyici bir ses tonu kullanma, sürekli ilgi çekmeye çalışma, çevredeki kişilerle sık ve yakın ilişki kurma, abartılı konuşma, aşırı cana yakın davranma, cinsel soğukluk, yeni tanışılan kişilerle aniden samimi olma ve kendini değersiz hissetme olarak sıralanabilir.

Histerik Kişilerde Görülen Özellikler

Histerik kişilerin genel özellikleri şu şekilde listelenebilir:

  • Bulundukları ortamlarda sürekli ilgi odağı haline gelmek isterler,
  • İlgi çekmek için fiziksel görünümünü değiştirirler,
  • Kimseye bağlanamazlar,
  • Övgü toplamak için farklı davranışlar sergilerler,
  • Yaşadıkları olayları abartarak ya da dramatize ederek aktarırlar,
  • Konuşma esnasında sürekli diksiyonunu düzeltirler,
  • Yapmacık davranırlar, duygularını abartılı gösterirler,
  • İlişkilerinin normalden daha fazla içli-dışlı olmasını isterler.

Histerik Kişilik Bozukluğu Tedavi Edilebilir mi?

Histerik kişilik bozukluğu diğer pek çok rahatsızlık gibi tedavi edilebilir. Ancak tedavisi oldukça zorludur. Bozukluğun türüne bağlı olarak tedavi süreci değişebilir. Psikoterapi, en sık başvurulan yöntemdir. Bu kişilik bozukluğunun tanısının konulabilmesi için hastanın ayrıntılı öyküsünün alınması gerekir. Bunun için fiziksel muayene ve gerekli tüm tıbbi tetkikler yapılmalıdır. Tanı konmadan önce şikayetin türüne göre farklı uzmanlık alanlarına sahip hekimlerin değerlendirmesi önemli bir husus teşkil eder. Organik bir bulguya rastlanmadığında psikiyatri hekimine başvurulması şarttır. Hastalığın tedavi süreci bir psikiyatrist ya da psikolog tarafından yürütülür. Bazı durumlarda her iki hekim ile ortak bir tedavi süreci de mümkündür.

Tedavi sürecinde uygulanan yöntemler, genellikle psikoterapi üzerinedir. Hastalar olayları hafızasından ve geçmişinden silme eğilimi gösterdiğinden ya da hiç yaşanmamış gibi kabul ettiğinden terapistler ilk olarak bilinçaltına yönelirler. Tedavi sürecinde hastayı onaylamak ve motive etmek oldukça önemlidir. Ağır histerik kişilik bozukluğu belirtileri taşıyan hastalarda terapi dışında ilaç tedavisi de uygulanabilir. İlaçlar arasında anksiyolitikler, antidepresanlar, anti-psikolitikler, atakları önleyici ve dengeleyici ilaçlar yer alır. İlaç tedavisinin süresi hekime ve rahatsızlığın durumuna göre değişir. Hastalığın tedavi sürecinde hatalı düşünce kalıplarının yerine yeni düşünce ve davranış kalıplarının öğrenilmesi hedeflenir. Bireyler arasındaki ilişki becerilerini geliştirmeyi amaçlayan süreçle birlikte rahatsız edici belirtilerin azaldığı görülür. Bilişsel terapi ve psikanalitik-psikodinamik yöntemler, histerik kişilik bozukluğunun tedavisinde oldukça yarar sağlar.

Paylaş
Görüşmeyi Başlat
Canlı Destek - İyi ki Sen
Merhaba,

Alanında uzman psikolog ve diyetisyenler ile online görüşme planlamak için danışman profil sayfalarındaki "Randevu Al" butonunu kullanabilirsiniz.

Whatsapp üzerinden İyi ki Sen canlı destek ekibimize ulaşarak sorularınızı sorabilirsiniz.