Asperger Sendromu Nedir?
Psikoloji

Asperger Sendromu Nedir?

67 Görüntülenme 14/06/2024

Asperger sendromu, otizm rahatsızlığının türlerinden biri olarak adlandırılan ve sosyal ilişkilerde ciddi sorunlar yaşatan nöro gelişimsel bir hastalıktır. Otizm spektrum bozukluğunda olduğu gibi belirgin rutinleri sürekli tekrarlaması ya da iletişim sorunları yaşaması beyin gelişiminde bir problem olduğunu tanımlar. Bu durumun aksine Asperger sendromu olan kişilerin otizm belirtilerinden ayrıldığı nokta ise zeka düzeyleridir. Yapılan araştırmalarda ve elde edilen bulgularda Asperger sendromlu bireylerin yüksek zeka ve dil kabiliyetlerinin olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, rahatsızlığın teşhisi çoğunlukla çocukluk yıllarında koyulabilir, özel eğitimlerle toplumda başarılı bireyler olarak yetiştirilebilir.

Asperger Sendromunun Belirtileri

Asperger sendromu nedir sorusu sosyal hayatta duygularını anlatamayan, ilgi alanlarını genişletemeyen ve beden dilini normal insanlar gibi kullanamayan bireylerde görülen nöro gelişimsel bir bozukluktur şeklinde cevaplanabilir. Dil ve bilişsel düzeylerinde herhangi bir anormallik gözlemlenmezken uzmanlaştıkları bir alanda tüm bilgilere hakim olabilirler. Duygusal açıdan bağ kurmakta zorlandığı için olayları algılamakta problem yaşarlar, bu nedenle toplumdan izole olma istekleri vardır. Psikolojik hastalıkları sınıflandıran kitapçıkta DSM-5 türü olarak otizm spektrum bozukluğunun bir alt grubunda yer alır. Asperger sendromu, otizme göre iyi dereceli özelliklere sahip olması nedeniyle hiç fark edilmeden bir ömür boyu devam edebilir. Bu süreçte, çocukluk döneminde rahatsızlığın fark edilmesi kişiyi çok avantajlı hale geçirerek kişisel gelişim süreci pozitif olarak etkileyebilir. Tüm bu bilgilere istinaden hastalığın tanısını kolaylaştıran Asperger sendromu belirtileri aşağıdaki gibi sıralanabilir:

  • Göz temasını etraftaki insanlarla kurumama, kursa dahi uzun süre devam ettirememe
  • Günlük hayatta yaptığı sabit işlere karşı aşırı bir bağlılık yaşama
  • Diyalog halindeyken sorulan soruya uygun bir cevap verememe ve bu nedenle sessiz kalmayı tercih etme
  • İçe kapanık bir tutum içinde bulunma, kendi kendine konuşma ve eşyalarla sıkı bir bağlantı kurma
  • Mecazi anlamları, ironi cümleleri, alaylı konuşma tarzını anlamada zorlanma
  • Duygularını ifade edememesi nedeniyle robotik davranışları ile çevrelerini şaşırtma ve neredeyse hiç gülmeme
  • Yakın arkadaşlıklar kuramama ve ilişkileri sürdürmekte problem yaşama
  • Empati yoksunluğu ile beraber karşı tarafın duygularını ve düşüncelerini anlayamama
  • Yetişkinlerin ses tonunu ayarlayamaması, sessiz bir ortamda beklenenden yüksek tonlu konuşma hali
  • Hayatında önem verdiği belirli konulara ve rutinlere karşı aşırı ilgi duyma ve takıntı halinin gelişmesi (Uyanığında aynı bardaktan su içme, belirli bir kıyafeti sürekli giyme ya da ritüellerinin olması )
  • Duyularıyla algıladığı bazı uyaranlara karşı şiddetli tepki vermesi (yüksekte olmayı sevme, kokma özelliği olmayan eşyaları koklama isteği, dokunma duyusunun aşırı gelişmesi)
  • Sözel becerileri normal insanlara göre yüksek olması, tek bir alana yöneldiklerinde kelime dağarcıkları oldukça fazla olması
  • Sevinç, elem, hayal kırıklığı, aşk gibi duygusal olguları anlamak ve yorumlamak konusunda güçlük yaşama
  • Beden dilini algılayamama, yüz ifadeleri ve el koordinasyonunu kullanma problemi yaşama, mimikleri anlamsız kullanma gibi durumların görülmesi
  • Mahremiyet algısının ne olduğunu bilmeme ve buna bağlı olarak insanların özel ilişkilerinde terbiyesizlik olarak adlandırılacak hareketler sergileme
  • Tat almaya ve kokulara karşı gereğinden fazla bir hassasiyet gösterme
  • Konuştuğu konularda sabır gösterememe ve konuşma akışında tam olarak ne söylediğini unutma hali
  • El ve parmaklarında tekrarlı hareketler sergileme, sakarlık eğilimin fazla olması (sık sık düşme ve kaza geçirme hadiselerini yaşama)
  • Organizasyon yeteneklerinin gelişmemesi, dağınık bir zihin ve eve sahip olma hali

gibi semptomlar Asperger sendromunda belirgindir. Tam olarak derecelendirmesi olmayan hastalığın bazı psikolojik hastalıklarla aynı anda görülmesi semptomları şiddetlendirebilir.

Asperger Sendromunun Nedenleri

Asperger sendromunun nedenleri günümüzde tam olarak anlaşılamamıştır. Ayrıca, sinir sistemindeki hücrelerin farklı bir mekanizmayla çalışmasından kaynaklı hastalık tam olarak aydınlatılamamıştır. Beyin kimyasının farklı sebeplerle değişmesi hastalığın temelini oluşturabilir. Beyin kimyasındaki değişikliklerin yanında en çok da genetik faktörlerin hastalığın gelişiminde etkili olduğu belirtilmektedir. Aynı zamanda, vücudun virüslere, toksinlere ve kimyasallara maruz kalması bozukluğun ortaya çıkmasında yardımcı faktörler arasında olabilir. Bu hastalık nöro bilişimsel bir bozukluk olduğu için psikolojik hastalıklar sonucu ortaya çıkma ihtimali yoktur. Ancak, otizm hastalığının bir alt türü olmasından dolayı OSD tanısıyla ortaya çıkabilir. Diğer bir yandan, normal bir zeka düzeylerine sahip oldukları için mesleklerini yapabilir ve kendilerine uygun sınırlar içerisinde normal bir şekilde yaşayabilirler. Bu sebeple, anne ve babanın kötü iletişimi, travmaları ya da yetiştirilme tarzı hastalığın oluşumunda etkili olan faktörler arasında değildir.

Asperger Sendromu Tanısı

Asperger sendromu hakkında toplanan verilerde erkeklerin kadınlara göre hastalığa daha sık yakalandığı görülür. Çocukluk çağından başlayan bozukluk her zaman erken dönemde teşhis edilemeyebilir. Bu nedenle ebeveynlerin çocukların hareketlerini, konuşmalarını, mimiklerini ve toplumda ilişkilerini takip etmesi önemlidir. Genellikle, çocuklarda Asperger sendromunun yanında obsesif kompulsif bozukluk, anksiyete, dikkat eksikliği ya da hiperaktivite gibi ruhsal bozuklular görüldüğü için durumu gözden kaçabilir. Yapılan araştırmalarda, çocuklarda 4 yaş sonrası ortaya çıktığı da gözlemlenmiştir. Eğer, bu süreçte çocukta problem tam teşhis edilebilirse gelişim döneminde olduğu için davranış biçimi, dil becerisi, sosyal etkileşim kaynakları desteklenebilir. Öncelikle, aile bazı belirtileri çocuklarında gözlemlediğinde mutlaka pediatri ya da çocuk psikiyatriste başvurarak ilk adımı atması gerekir. Doktor çocuğun bazı hareketlerini uzun dönem gözlemleyerek tam teşhisi koyabilir. Bu bağlamda çocuğun aşağıdaki durumları değerlendirilebilir:

  • Sosyal hayatta diğer insanlarla diyalogları ve etkileşimleri
  • Konuşma anında yüz ifadesi (Genelde ifadesiz bir yüz şekli görülebilir)
  • Dil gelişimi (Bazı kelimeleri ve olayları tekrarlama eğilimi)
  • Motor becerilerinde farklılıklar
  • Değişime karşı ciddi tepkisel karşılık

bu yukarıdaki hareketleri çocuk belirgin bir şekilde yapıyorsa bozukluktan şüphe duyulabilir. Bozukluğun teşhisinde özel bir test yoktur. Ancak, konuşma ve davranışlar bu bozukluk hakkında ip ucu veriyorsa zeka testi, öğrenme ve dikkat eksikliği, dil yeteneği hakkında testler yapılabilir. Bu testlerin devamında tanı aşaması birkaç hafta ya da bir ay sürebilir. Hafif Asperger sendromu taşıyan çocuklarda bozukluk yetişkinliğe kadar hiç teşhis de edilemeyebilir.

 Asperger Sendromunda Tedavisi

Hastalığın semptomlarına göre tedavi şekli de değişkenlik gösterebilir. Bu doğrultuda, kişiyi bireysel olarak değerlendirerek uygun bir tedavi planı çıkarılması şarttır. Bu süreçte, yapılabilecek tedavi yöntemleri aşağıdaki gibi sıralanabilir:

  • Dil terapisinden faydalanılması: Hastaların konuşma sırasında ses tonu ve diksiyonu düzgün ayarlayabilmesi için yönlendirmelere gidilebilir. Bu sayede mimikleri, beden dili ve iletişim noktasında vurgu yapacağı durumlar öğretilebilir.
  • Bilişsel davranışsal terapi: Kişinin kendi duygularını anlayabilmesi, olağanüstü ya da beklenen dışı şartlarda vereceği duygusal tepkileri dengelemek adına eğitimlere katılabilir.
  • Ebeveynlere telkinler verilmesi: Otizmin bir alt türü olarak bu hastalığa sahip çocuklara nasıl davranılacağının ve iletişime geçileceğinin bilinmesi oldukça önemlidir. Bu kapsamda, hastanın birinci derece yakınlara özel eğitimler verilebilir.
  • Pratikte davranışların kontrolü ve eğitimi: Uygulamalı olarak doğru davranışlar sergilediğinde ödül mekanizmasının devreye sokulmasını kapsar. Grup terapilerinde sosyal aktiviteler göstererek uyum yakalanması amaçlanır.
  • İlaç tedavisi: Saldırganlık, hiperaktivite ya da anormal davranışlar sergilendiğinde sakinleştirici ilaçlar doktor kontrolünde verilebilir. Bu ilaçlar bir ömür boyu kullanılması söz konusu olmayıp, doktor kontrolünde belirli bir süre için önerilir.
Paylaş
Görüşmeyi Başlat
Canlı Destek - İyi ki Sen
Merhaba,

Alanında uzman psikolog ve diyetisyenler ile online görüşme planlamak için danışman profil sayfalarındaki "Randevu Al" butonunu kullanabilirsiniz.

Whatsapp üzerinden İyi ki Sen canlı destek ekibimize ulaşarak sorularınızı sorabilirsiniz.